(1)మరీచి కొడుకు కశ్యప ప్రజాపతి. బ్రహ్మదేవుడి కుడి చేతి బొటన వేలి నుండి దక్షుడు అనే పురుషుడు, ఎడమచేతి బొటన వేలి నుండి ధరణి అనే స్త్రీ జన్మించారు. వారు ఇరువురికి వెయ్యి మంది మహా రుషులు జన్మించారు. (2)బ్రహ్మ మానస పుత్రులలో రెండవ వాడైన అంగిరుసున కు, ఉతధ్యుడు, బృహస్పతి, సంవర్తుడు అనే కొడుకులు పుట్టారు. బృహస్పతి దేవతలకు గురువు ఐనాడు. (3).అత్రి అనే మానసపుత్రునికి అనేక మంది మహా మునులు జన్మించారు.(4) పులస్త్యుడు అనే బ్రహ్మ మానసపుత్రునకు, రాక్షసులు జన్మించారు. (5)పులహుడు అనే మానస పుత్రునకు, కిన్నరలు, కింపురుషులు జన్మించారు.(6)క్రతువు అనే మాన సపుత్రునకు పక్షి జాతి పుట్టింది.

॥ శ్రీః ॥
13.47. అధ్యాయః 047
అథ దానధర్మపర్వ ॥ 1 ॥
Mahabharata - Anushaasana Parva - Chapter Topics
ఉపమన్యునా కృష్ణంప్రతి తండికృతమహాదేవస్తుత్యనువాదః॥ 1 ॥
Mahabharata - Anushaasana Parva - Chapter Text

ఉపమన్యురువాచ।

ఋషిరాసీత్కృతే తాత తండిరిత్యేవ విశ్రుతః।
దశవర్షసహస్రాణి తేన దేవః సమాధినా॥ 13-47-1(83127)
ఆరాధితోఽభూద్భక్తేన తస్యోదర్కం నిశామయ।
స దృష్టవాన్మహాదేవమస్తౌషీచ్చ స్తవైర్విభుం॥ 13-47-2(83128)
[ఇతి తండిస్తపోయోగాత్పరమాత్మానమవ్యయం।
చింతయిత్వా మహాత్మానమిదమాహ సువిస్మితః॥ 13-47-3(83129)
యం పఠంతి సదా సాంఖ్యాశ్చింతయంతి చ యోగినః।
పరం ప్రధానం పురుషమధిష్ఠాతారమీశ్వరం। 13-47-4(83130)
ఉత్పత్తౌ చ వినాశే చ కారణం యం విదుర్బుధాః।
దేవాసురమునీనాం చ పరం యస్మాన్న విద్యతే॥ 13-47-5(83131)
అజం తమహమీశానమనాదినిధనం ప్రభుం।
అత్యంతసుఖినం దేవమనఘం శరణం వ్రజే॥ 13-47-6(83132)
ఏవం బ్రువన్నేవ తదా దదర్శ తపసాన్నిధిం।
తమవ్యయమనౌపంయమచింత్యం శాశ్వతం ధ్రువం॥ 13-47-7(83133)
నిష్కలం సకలం బ్రహ్మ నిర్గుణం గుణగోచరం।
యోగినాం పరమానందమక్షరం మోక్షసంజ్ఞితం॥ 13-47-8(83134)
మనోరింద్రాగ్నిమరుతాం విశ్వస్య బ్రహ్మణో గతిం।
అగ్రాహ్యమచలం శుద్ధం బుద్ధిగ్రాహ్యం మనోమయం॥ 13-47-9(83135)
దుర్విజ్ఞేయమసంఖ్యే దుష్ప్రాపమకృతాత్మభిః।
యోని విశ్వస్య జగతస్తమసః పరతః పరం॥ 13-47-10(83136)
యః ప్రాణవంతమాత్మానం జ్యోతిర్జీవస్థితం మనః।
తం దేవం దర్శనాకాంక్షీ బహూన్వర్షగణానృషిః।
తపస్యుగ్రే స్థితో భూత్వా దృష్ట్వా తుష్టావ చేశ్వరం॥] 13-47-11(83137)
తండిరువాచ। 13-47-12x(6862)
పవిత్రాణాం పవిత్రస్త్వం గతిర్గతిమతాంవర॥ 13-47-12(83138)
అత్యుగ్రం తేజసాం తేజస్తపసాం పరమం తపః।
విశ్వావసుహిరణ్యాక్షపురుహూతనమస్తృత॥ 13-47-13(83139)
భూరికల్యాణద విభో పరం సత్యం నమోస్తు తే।
జాతీమరణభీరూణాం యతీనాం యతతాం విభో॥ 13-47-14(83140)
నిర్వాణద సహస్రాంశో నమస్తేఽస్తు సుఖాశ్రయ।
బ్రహ్మా శతక్రతుర్విష్ణుర్విశ్వేదేవా మహర్షయః॥ 13-47-15(83141)
న విదుస్త్వాం తు తత్త్వేన కుతో వేత్స్యామహే వయం।
త్వత్తః ప్రవర్తతే సర్వం త్వయి సర్వం ప్రతిష్ఠితం॥ 13-47-16(83142)
కాలాఖ్యః పురుషాఖ్యశ్చ బ్రహ్మాఖ్యశ్చ త్వమేవ హి।
తనవస్తే స్మృతాస్తిస్రః పురాణజ్ఞైః సురర్షిభిః॥ 13-47-17(83143)
అధిపౌరుషమధ్యాత్మమధిభూతాధిదైవతం।
అధిలోకాధివిజ్ఞానమధియజ్ఞస్త్వమేవ హి॥ 13-47-18(83144)
త్వాం విదిత్వాఽఽత్మదేవస్థం దుర్విదం దైవతైరపి।
విద్వాంసో యాంతి నిర్ముక్తాః పరం భావమనామయం॥ 13-47-19(83145)
అనిచ్ఛతస్తవ విభో జన్మమృత్యురనేకతః।
ద్వారం తు స్వర్గమోక్షాణామాక్షేప్తా త్వం దదాసి చ॥ 13-47-20(83146)
త్వం వై స్వర్గశ్చ మోక్షశ్చ కామః క్రోధస్త్వమేవ చ।
సత్వం రజస్మమశ్చైవ అధశ్చోర్ధ్వం త్వమేవ హి॥ 13-47-21(83147)
బ్రహ్మా భవశ్చ విష్ణుశ్చ స్కందేంద్రౌ సవితా యమః।
వరుణేందూ మనుర్ధాతా విధాతా త్వం ధనేశ్వరః॥ 13-47-22(83148)
భూర్వాయుః సలిలాగ్నిశ్చ ఖం వాగ్బుద్ధిః స్థితిర్మతిః।
కర్మ సత్యానృతే చోభే త్వమేవాస్తి చ నాస్తి చ॥ 13-47-23(83149)
ఇంద్రియాణీంద్రియార్థాశ్చ ప్రకృతిభ్యః పరం ధ్రువం।
విశ్వావిశ్వపరో భావశ్చింత్యాచింత్యస్త్వమేవ హి॥ 13-47-24(83150)
యచ్చైతత్పరమం బ్రహ్మ యచ్చ తత్పరమం పదం।
యా గతిః సాంఖ్యయోగానాం స భవాన్నాత్ర సంశయః॥ 13-47-25(83151)
నూనమద్య కృతార్థాః స్మ నూనం ప్రాప్తాః సతాం గతిం।
యాం గతిం ప్రార్తయంతీహ జ్ఞాననిర్మలబుద్ధయః॥ 13-47-26(83152)
అయో మూఢాః స్మ సుచిరమిమం కాలమచేతసా।
యన్న విద్మః పరం దేవం శాశ్వతం యం విదుర్బుధాః॥ 13-47-27(83153)
సేయమాసాదితా సాక్షాత్త్వద్భక్తిర్జన్మభిర్మయా।
భక్తానుగ్రహకృద్దేవో యం జ్ఞాత్వాఽమృతమశ్నుతే॥ 13-47-28(83154)
దేవాసురమునీనాం తు యచ్చ గుహ్యం సనాతనం।
గుహాయాం నిహితం బ్రహ్మి దుర్విజ్ఞేయం మునేరపి॥ 13-47-29(83155)
స ఏష భగవాందేవః సర్వకృత్సర్వతోముఖః।
సర్వాత్మా సర్వదర్శీ చ సర్వగః సర్వవేదితా॥ 13-47-30(83156)
దేహకృద్దేహభృద్దేహీ దేహభుగ్దేహినాం గతిః।
ప్రాణకృత్ప్రాణభృత్ప్రాణీ ప్రాణదః ప్రాణినాం గతిః॥ 13-47-31(83157)
అధ్యాత్మగతిరిష్టానాం ధ్యాయినామాత్మవేదినాం।
అపునర్భవకామానాం యా గతిః సోఽయమీశ్వరః॥ 13-47-32(83158)
అయం చ సర్వభూతానాం శుభాశుభగతిప్రదః।
అయం చ జన్మమరణే విదధ్యాత్సర్వజంతుషు।
అయం సంసిద్ధికామానాం యా గతిః సోయమీస్వరః। 13-47-33(83159)
భూరాద్యాన్సర్వభువనానుత్పాద్య సదివౌకసః।
దధాతి దేవస్తనుభిరష్టాభిర్యో బిభర్తి చ॥ 13-47-34(83160)
అతః ప్రవర్తతే సర్వమస్మిన్సర్వం ప్రతిష్ఠితం।
అస్మింశ్చ ప్రలయం యాతి అయమేకః సనాతనః॥ 13-47-35(83161)
అయం స సత్యకామానాం సత్యలోకః పరం సతాం।
అపవర్గశ్చ ముక్తానాం కైవల్యం చాత్మవేదినాం॥ 13-47-36(83162)
అయం బ్రహ్మాదిభిః సిద్ధైర్గుహాయాం గోపితః ప్రుభుః।
దేవాసురమనుష్యాణామప్రకాశో భవేదితి॥ 13-47-37(83163)
తం త్వాం దేవాసురనరాస్తత్త్వేన న విదుర్భవం।
మోహితాః ఖల్వనేనైవ హృదిస్థేనాప్రకాశినా 13-47-38(83164)
యే చైనం ప్రతిపద్యంతే భక్తియోగేన భావితాః।
తేషామేవాత్మనాత్మానం దర్శయత్యేష హృచ్ఛయః॥ 13-47-39(83165)
యం జ్ఞాత్వా న పునర్జన్మ మరణం చాపి విద్యతే।
యం విదిత్వా పరం వేద్యం వేదితవ్యం న విద్యతే॥ 13-47-40(83166)
యం లబ్ధ్వా పరమం లాభం నాధికం మన్యతే బుధః।
యాం సూక్ష్మాం పరమాం ప్రాప్తిం గచ్ఛన్నవ్యయమక్షయం॥ 13-47-41(83167)
యం సాంఖ్యా గుణతత్త్వజ్ఞాః సాంఖ్యశాస్త్రవిశారదాః।
సూక్ష్మజ్ఞానతరాః సూక్ష్మం జ్ఞాత్వా ముచ్యంతి బంధనైః 13-47-42(83168)
యం చ వేదవిదో వేద్యం వేదాంతే చ ప్రతిష్ఠితం।
ప్రాణాయామపరా నిత్యం యం విశంతి జపంతి చ॥ 13-47-43(83169)
ఓంకారరథమారుహ్య తే విశంతి మహేశ్వరం।
అయం స దేవయానానామాదిత్యో ద్వారముచ్యతే॥ 13-47-44(83170)
అయం చ పితృయానానాం చంద్రమా ద్వారముచ్యతే।
ఏష కాష్ఠా దిశశ్చైవ సంవత్సరయుగాది చ॥ 13-47-45(83171)
దివ్యాదివ్యః పరో లాభ అయనే దక్షిణోత్తరే।
ఏనం ప్రజాపతిః పూర్వమారాధ్య బహుభిః స్తవైః॥ 13-47-46(83172)
ప్రజార్థం వరయామాస నీలలోహితసంజ్ఞితం।
క్రగ్భిర్యమనుశాసంతి తత్త్వే కర్మణి బహ్వృచాః॥ 13-47-47(83173)
యజుర్భిర్యత్త్రిధా వేద్యం జుహ్వత్యధ్వర్యవోఽధ్వరే।
సామభిర్యం చ గాయంతి సామగాః శుద్ధబుద్ధయః॥ 13-47-48(83174)
ఋతం సత్యం పరం బ్రహ్మ స్తువంత్యాథర్వణా ద్విజాః।
యజ్ఞస్య పరమా యోనిః పరిశ్చాయం పరః స్మృతః॥ 13-47-49(83175)
రాత్ర్యహః శ్రోత్రనయనః పక్షమాసశిరోభుజః।
ఋతువీర్యస్తపోధైర్యో హ్యబ్దగుహ్యోరుపాదవాన్॥ 13-47-50(83176)
మృత్యుర్యమో హుతాశశ్చ కాలః సంహారవేగవాన్।
కాలస్య పరమా యోనిః కాలశ్చాయం సనాతనః॥ 13-47-51(83177)
చంద్రాదిత్యౌ సనక్షత్రౌ గ్రహాశ్చ సహ వాయునా।
ధ్రువః సప్తర్షయశ్చైవ భువనాః సప్త ఏవ చ॥ 13-47-52(83178)
ప్రధానం మహదవ్యక్తం విశేషాంతం సవైకృతం।
బ్రహ్మాదిస్తంబపర్యంతం భూతాది సదసచ్చ యత్॥ 13-47-53(83179)
అష్టౌ ప్రకృతయశ్చైవ ప్రకృతిభ్యశ్చ యః పరః।
అస్య దేవస్య యద్భాగం కృత్స్నం సంపరివర్తతే॥ 13-47-54(83180)
ఏతత్పరమమానందం యత్తచ్ఛాశ్వతమేవ చ।
ఏషా గతిర్విరక్తానామేష భావః పరః సతాం॥ 13-47-55(83181)
ఏతత్పదమనుద్విగ్నమేతద్బ్రహ్మ సనాతనం।
శాస్త్రవేదాంగవిదుషామేతద్ధ్యానం పరం పదం॥ 13-47-56(83182)
ఇయం సా పరమా కాష్ఠా ఇయం సా పరమా కలా।
ఇయం సా పరమా సిద్ధిరియం సా పరమా గతిః॥ 13-47-57(83183)
ఇయం సా పరమా శాంతిరియం సా నిర్వృతిః పరా।
యం ప్రాప్య కృతకృత్యాః స్మ ఇత్యమన్యంత యోగినః॥ 13-47-58(83184)
ఇయం తుష్టిరియం సిద్ధిరియం శ్రుతిరియం స్మృతిః।
అధ్యాత్మగతిరిష్టానాం విదుషాం ప్రాప్తిరవ్యయా॥ 13-47-59(83185)
యజతాం కామయానానాం మఖైర్విపులదక్షిణైః।
యా గతిర్యజ్ఞశీలానాం సా గతిస్త్వం న సంశయః॥ 13-47-60(83186)
సంయగ్యోగజపైః శాంతిర్నియమైర్దేహతాపనైః।
తప్యతాం యా గతిర్దేవ పరమా సా గతిర్భవాన్॥ 13-47-61(83187)
కర్మన్యాసకృతానాం చ విరక్తానాం తతస్తతః।
యా గతిర్బ్రహ్మిసదనే సా గతిస్త్వం సనాతన॥ 13-47-62(83188)
అపునర్భవకామానాం వైరాగ్యే వర్తతాం చ యా।
ప్రకృతీనాం లయానాం చ సా గతిస్త్వం సనాతన॥ 13-47-63(83189)
జ్ఞానవిజ్ఞానయుక్తానాం నిరుపాఖ్యా నిరంజనా।
కైవల్యా యా గతిర్దేవ పరమా సా గతిర్భవాన్॥ 13-47-64(83190)
వేదశాస్త్రపురాణోక్తాః పంచ తా గతయః స్మృతాః।
త్వత్ప్రసాదాద్ధి లభ్యంతే న లభ్యంతేఽన్యథా విభో॥ 13-47-65(83191)
ఇతి తండిస్తపోరాశిస్తుష్టావేసానమాత్మనా।
జగౌ చ పరమం బ్రహ్మ యత్పురా లోకకృజ్జగౌ॥ 13-47-66(83192)
ఉపమన్యురువాచ। 13-47-67x(6863)
ఏవం స్తుతో మహాదేవస్తండినా బ్రహ్మవాదినా।
ఉవాచ భగవాందేవ ఉమయా సహితః ప్రభుః॥ 13-47-67(83193)
బ్రహ్మా శతక్రతుర్విష్ణుర్విశ్వేదేవా మహర్షయః।
న విదుస్త్వామితి తతస్తుష్టః ప్రోవాచ తం శివః॥ 13-47-68(83194)
అక్షయశ్చావ్యయశ్చైవ భవితా దుఃఖవర్జితః।
యశస్వీ తేజసా యుక్తో దివ్యజ్ఞానసమన్వితః॥ 13-47-69(83195)
ఋషీణామభిగంయశ్చ సూత్రకర్తా సుతస్తవ।
మత్ప్రసాదాద్ద్విజశ్రేష్ఠ భవిష్యతి న సంశయః॥ 13-47-70(83196)
కం వా కామం దదాంయద్య బ్రూహి యద్వత్స కాంక్షసే।
ప్రాంజలిః స ఉవాచేదం త్వయి భక్తిర్దృఢాఽస్తు మే॥ 13-47-71(83197)
ఉపమన్యురువాచ। 13-47-72x(6864)
ఏతాందత్త్వా వరాందేవో వంద్యమానః సురర్షిభిః।
స్తూయమానశ్చ విబుధైస్తత్రైవాంతరధీయత॥ 13-47-72(83198)
అంతర్హితే భగవతి సానుగే యాదవేశ్వర।
ఋషిరాశ్రమమాగంయ మమైతత్ప్రోక్తవానిహ॥ 13-47-73(83199)
యాని చ ప్రథితాన్యాదౌ తండిరాఖ్యాతవాన్మమ
మానాని మానవశ్రేష్ఠ తాని త్వం శృణు సిద్ధయే॥ 13-47-74(83200)
దశ నామసహస్రాణి దేవేష్వాహ పితామహః।
సర్వస్య శాస్త్రేషు తథా దశ నామశతాని చ॥ 13-47-75(83201)
గుహ్యానీమాని నామాని తండిర్భగవతోఽచ్యుత।
దేవప్రసాదాద్దేవేశః పురా ప్రాహ మహాత్మనే॥ ॥ 13-47-76(83202)

ఇతి శ్రీమన్మహాభారతే అనుశాసనపర్వణి దానధర్మపర్వణి సప్తచత్వారింశోఽధ్యాయః॥ 47 ॥

Mahabharata - Anushaasana Parva - Chapter Footnotes

7-47-2 ఉదర్కం ఫలోదయం॥ 7-47-27 అచేతసా అజ్ఞానేన ॥ 7-47-42 సూక్ష్మం లింగం జ్ఞానేన తరంత్యతికంయ గచ్ఛంతి తే సూక్ష్మజ్ఞానతరాః॥

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.